Kısaca
- Kapı kolları, telefonlar ve toplu taşıma araçları gibi yüzeylerdeki mikroorganizmalar ellere geçip göz, burun ve ağız yoluyla vücuda girebiliyor.
- Dünya Sağlık Örgütü, doğru el hijyenini ishal ve akut solunum yolu enfeksiyonlarını azaltmada en temel adım olarak görüyor.
- Acıbadem Kartal Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Aytan Seydaliyeva, elleri ne zaman, ne kadar süreyle ve nasıl yıkadığımızın hastalıkları önlemede büyük rol oynadığını söylüyor.
Yıkanmamış ellerle göz, burun ve ağza dokunmanın solunum yolu ve sindirim sistemi enfeksiyonlarının bulaşmasına yol açabildiği belirtiliyor. Acıbadem Kartal Hastanesi uzmanı Dr. Aytan Seydaliyeva, el hijyeninin ne zaman, ne kadar süreyle ve nasıl uygulandığının önemine dikkat çekerek doğru uygulamayı ölçmeye yarayan 5 soruluk bir test hazırladı.
Gün içinde kapı kollarından telefonlara, toplu taşıma araçlarından ortak kullanılan yüzeylere kadar pek çok noktaya el ile temas ediliyor ve bu yüzeylerdeki mikroorganizmalar ellere taşınabiliyor.
Dünya Sağlık Örgütü, doğru el hijyeninin özellikle ishal ve akut solunum yolu enfeksiyonlarını azaltmada en temel adım olduğunu vurguluyor.
Dr. Aytan Seydaliyeva, doğru el hijyeni için belli kriterlere dikkat edilmesi gerektiğini belirterek “Ellerimizi ne zaman, ne kadar süreyle ve nasıl temizlediğimiz de hastalıkları önlemede büyük rol oynuyor” dedi.
Elleri en az 20 saniye ovalıyor muyuz?
Doğru yıkamada eller önce temiz akan suyla ıslatılmalı, sabunla köpürtülmeli, en az 20 saniye ovalanmalı, temiz akan suyla durulanmalı ve tamamen kurulanmalıdır. Daha kısa süreli yıkamanın ellerden mikroorganizma ve zararlı kimyasalların daha az uzaklaşmasına yol açtığını gösteren bilimsel çalışmalar bulunuyor. Kısaca, birkaç saniye sabun sürüp durulamak yerine “ıslat-köpürt-ovala-durula-kurula” basamakları uygulanmalıdır.
Yalnızca avuç içleri mi temizleniyor?
Yıkarken yalnızca avuç içlerinin birbirine sürtülmesi yeterli değildir. El sırtları, parmak araları ve tırnak altları da sabunla iyice ovalanmalıdır. Ellerin yıkamadan sonra tamamen kurutulması da önemlidir, çünkü mikroorganizmalar ıslak ellerden diğer yüzeylere daha kolay aktarılabilir. Temiz havluyla kurutmanın mı, hava ile kurutmanın mı daha üstün olduğuna dair yeterli bilimsel kanıt bulunmuyor; önemli olan ellerin tamamen kurutulmasıdır.
Eller yalnızca kirli göründüğünde mi yıkanmalı?
Eller gözle temiz görünse de enfeksiyon etkeni taşıyor olabilir. Yemek hazırlamadan önce, yemekten önce veya bir başkasını beslemeden ya da emzirmeden önce, tuvalet kullanımından veya dışkıyla temastan sonra, öksürme, hapşırma ya da burun temizliğinden sonra ve eller görünür biçimde kirlendiğinde yıkanmalıdır. Evde kusma veya ishali olan birinin bakımından önce ve sonra, yara bakımında, hayvan ya da hayvan atıklarıyla temastan sonra ve çöpe dokunduktan sonra da el yıkamak hayati önem taşır.
Çok sıcak su daha mı temizler?
Etkili el yıkamak için çok sıcak su gerekmiyor. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri, sıcak ve soğuk suyun ellerden benzer miktarda mikroorganizma uzaklaştırdığını belirtiyor. Asıl belirleyici olan, ellerin tüm yüzeylerinin yeterli süre sabunla ovalanması, durulanması ve tamamen kurulanmasıdır. Çok sıcak su ciltte tahrişe, hatta yanıklara yol açabileceği için kişi tercihine göre soğuk ya da ılık su kullanabilir.
Dezenfektan sabun ve suyun yerini tutar mı?
Alkol bazlı el antiseptikleri yararlıdır, ancak her koşulda sabun ve suyun yerine geçmez. Sabun ve suya erişim yoksa ve eller görünür biçimde kirli değilse en az yüzde 60 alkol içeren bir antiseptik kullanılabilir; ürün elin tüm yüzeylerine yayılıp eller kuruyana kadar ovuşturulmalıdır. Eller görünür biçimde kirliyse sabun ve su tercih edilmelidir. Özellikle norovirüs gibi bazı enfeksiyon etkenlerinin ellerden uzaklaştırılmasında sabun ve su, alkol bazlı antiseptiklerden daha etkilidir. Antiseptik, dolayısıyla el yıkamanın daha güçlü bir alternatifi olarak değil, uygun koşullarda kullanılabilecek bir seçenek olarak görülmelidir.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
